Dithmarus Blefkenius – een Giessense wereldreiziger


Dithmarus Blefkenius reizen

Dithmarus Blefkenius was in 1603-1609 predikant te Giessen. Zijn naam komt in meerdere varianten voor: Ditmar/Dietmar/Dithmar/Diethmarus/Ditmarus/Dithmaro Blefken/Blefkens/Blelfkeni/Blefkeno/Bleffken/Bleffkenum/Bleffkenius/Bleffkenus. Uit zijn reisverslag en inleiding van zijn boek volgt het onderstaande.

In 1563 is Dithmarus Blefkenius met kooplieden van Hamburg naar IJsland gevaren. In 1564 is hij naar Groenland gegaan. Na zij terugkomst in IJsland had hij het schip naar Hamburg gemist. In juni 1565 is Dithmarus Blefkenius met Portugezen naar Lissabon gevaren. Vervolgens wilde hij naar Indonesië, maar doordat het schip al vertrokken was, is hij in Noord-Afrika gebleven waar hij vijf jaren heeft rondgereisd (Tunis, Marokko).

Rond 1570 was Dithmarus Blefkenius in dienst aan het hof van Graaf Otto van Schouwenburg (vgl. Helge Bei der Wieden, Dietmar Blefken, Island und Philipp Melanchthon, In: Melanchthon-Schriften der Stadt Bretten / hrsg. von Günter Frank und Johanna Loehr. - Stuttgart,. - 2001, p. 101-116). In 1582 werd hij in de stad Bon beroepen. Vanwaar hij naar Keulen trok om zijn beschrijvingen te laten drukken, maar onderweg werd hij overvallen. In 1585 is hij weer beroepen te Bon, waar hij zijn geschriften heeft teruggevonden.



Boek met reisverslag van IJsland en Groenland

In 1607 heeft Dithmarus Blefkenius in het Latijn een reisverslag uitgebracht van zijn reis naar IJsland en Groenland in 1563 “Islandia, sive Populorum et mirabilium quae in ea Insula reperiuntur accvratior descriptio: Cui de Gronlandia sub finem quaedam adjecta”. In 1608 is dat naar het Nederlands vertaald en uitgegeven als: “Een Corte ende warachtige beschijvinge der twee eylanden Ijslandt ende Groenlandt; Uyt de Latijnsche tale uvergheset”.

Andere Nederlandse vertalingen zijn 1615 (Voyage ofte Reyse na Ys-landt ende Groenlandt door D. Blefkenius), 1652 (Voyagie, ofte Reyse Na Ys-lant ende Groelant, Gedaen ende beschreven door Dithmar Blefkenius), 1652 (Korte en Klare beschryvingh van Yslandt en Groenlandt. Daer in Naeckelijck d’ontdeckingh van Yslandt en Groenlandt, de Godtsdienst, ’t leven en de zeden der inwoonders, de vreemdigheden en de wetten en rechten van ’t Landt vertoont worden), 1665 (Korte en Klare beschryvingh van Yslandt en Groenlandt. In Latijn beschreven door Dithmar Blefkenius), 1706 (Scheeps-Togt na Ysland en Groenland, gedaan door Dithmar Blefkenius in het jaar 1563), 1716 (Het vermaak der tover-hekzen van Lap- en Fin-land, … hier is by-gevoegt de beschryving van Ys- en Groen-land door Dithmarus Blefkenius), 1727 (Scheps-Togt na Ysland en Groenland gedaan door Dithmar Blefkenius. In ’t Jaar 1563). In 1625 is het vertaald in het Engels: Dithmar Blefkens His Voyages, and Historie of Island and Groenland).

In 1612 heeft de IJslandse predikant Jonas Arngrim in het boek “Anatome Blefkeniana” Dithmarus Blefkenius als leugenaar weggezet. Hij komt de conclusie dat Dithmarus Blefkenius waarschijnlijk nooit in IJsland is geweest, maar zijn boek in Duitsland heeft geschreven op basis van rapporten van oudere reizigers en onbetrouwbare schippersverhalen. De door Dithmarus Blefkenius genoemde feiten komen gedeeltelijk overeen met een Duits gedicht van Gories Peerse dat in 1561 in Hamburg werd gepubliceerd.

In zijn beschrijving verwijst Dithmarus Blefkenius diverse keren naar de boeken van Olaus de Groot. Het gaat hier om Olav Magnus, diplomaat in dienst van de Zweedse koning. In 1562 verscheen een Nederlandse vertaling “De wonderlijcke historie van de Noordersche landen”.


Het leven van Dithmarus Blefkenius

Behalve via het reisverslag en de inleiding van zijn boek is van het verloop van het leven van Dithmarus Blefkenius niet veel bekend.

In 1594 is in Hessen (Duitsland) een pastoraat aan hem toegewezen. In 1597 heeft hij zich bij de Classis van Gorinchem gemeld om predikant te worden te Heukelum, maar dat is echter niet doorgegaan. Van 1597-1598 was hij predikant te Zoelen. In 1597-1598 is hij drie keer getuige bij huwelijken in Tiel. Van 1598-1603 was hij predikant te Wijk bij Duurstede. In 1603 was hij predikant te Andel. In 1603-1609 was hij predikant te Giessen, tot hij werd afgezet.

In 1614 leeft Dithmarus Blefkenius nog in Giessen, hij verzoekt dan namelijk aan de Classis van Gorinchem om een getuigenis van zijn leven en leren.

Dithmarus Blefkenius had in ieder geval één dochter en kleinkind. In 1608 vraagt hij namelijk aan de Classis van Gorinchem om extra geld omdat hij een tijdlang op zijn kosten moest onderhouden een kind van zijn dochter.


Deze website gebruikt cookies.